TSSB

Yaşanan bir afet sonrası mağdurlar yaklaşık % 10-15 olaydan çok kısa bir süre sonra toparlanır; olayın etkileriyle başa çıkabilir ve hatta “lider” rolü üstlenebilir. Yaklaşık %70 gibi bir bölümü ise olaydan etkilenir ve “stres tepkileri” gösterir. Bu gruba giren kişilere yapılacak her tür destek ve özellikle psikososyal destek çalışmaları çok önemlidir. Kişilerin vermiş oldukları “stres tepkileri”nin uzun ya da kısa süreli olması kendilerine verilebilen destekle doğru orantılıdır. Geriye kalan %10-15 gibi bir bölüm ise travmatik olaylardan uzun süreli olarak etkilenir.

Travmatik Olay Sonrasında Ortaya  Çıkan Tepkiler

»Tehlike, çaresizlik, korku duygusu

»Yeniden yaşantılama (Travmatik olayla ilgili sesleri, sahneleri bir anda duyumsama)

»Travmatik yaşantı ile ilgili kabuslar görme

»Bedensel Huzursuzluk (sinirlilik, titreme, yerinde duramama, korku, alınganlık, uyku bozukluğu)

»Travmayı hatırlatacak yerlerden, kişilerden kaçınma.

»Dikkati yoğunlaştırmada güçlük.

»Suçluluk/utanç.

»Bir geleceğinin kalmadığı duygusu.

»Öfke duygusu.

»İnsanlardan uzaklaşma.

Literatüre baktığımızda. travmatik olaya maruz kalanların yaklaşık %5-12’si TSSB geliştirmektedir. Bu kişilerin çoğunda diğer psikiyatrik rahatsızlıklar TSSB’ye eşlik etmektedir

Stres yaratan olaylara verilen tepkileri fiziksel, duygusal, bilişsel ve kişilerarası tepkiler olarak dört ana başlıkta toplamak mümkündür:


1. Fiziksel Tepkiler : Sözü edilen normal stres tepkileri, vücudumuzda sempatik ve parasempatik sinir sistemine dayalı olarak ortaya çıkar.

Sempatik sinir sistemi tehlike algılandığı anda devreye girer. Bedenin tehlikeli durumdan kaçmaya veya tehlikeyle savaşmaya hazırlanması için gerekli değişikliklerin meydana gelmesini sağlar. Aktivitesi, kalp atışlarında ve nefes alıp vermede hızlanma, terleme, sindirim sisteminde hareketlenme, kaslarda gerginlik, yorgunluk, uykuya dalmada güçlükler, vücudun değişik yerlerinde ağrı ve acı, iştahta değişiklikler, mide bulantısı ve cinsel dürtülerde değişiklikler olarak hissedilir. Tehlike ortadan kalktıktan sonra ise parasempatik sinir sistemi devreye girer; sempatik sistemin vücutta ortaya çıkardığı değişikliklerin geri dönüşümünü, beden aktivitelerinin normale dönmesini sağlar.
Bütün bu değişikler doğal olarak programlanmıştır; normaldir hatta hayatta kalmak için gereklidir.

2. Duygusal Tepkiler : Travmatik bir olay karşısında yoğun stres sonucu ortaya çıkan duygusal tepkiler eğer ilk iki hafta gözleniyorsa normal karşılanmalıdır. İlk 1-2 haftadan sonra eğer bu duygular varlıklarını ve yoğunluklarını korurlarsa bu, muhtemel bir psikolojik soruna işaret edebilir.

3. Bilişsel Tepkiler : Strese verilen bilişsel tepkiler duygusal tepkilerle bağlantılıdır. Söz konusu tepkiler şaşkınlık, dalgınlık, mekan ve/veya zamana oriyantasyonda güçlük, hafıza problemleri ve kafa karışıklığı olarak özetlenebilir.

4. Kişilerarası Tepkiler : Aşırı stres  durumlarında ilişkilerde gözlenebilen bu değişiklikleri güvensizlik, tedirginlik, artan çatışma eğilimi, içe kapanma, yalnız kalma kendini reddedilmiş ya da terk edilmiş hissetme, uzaklaşma, önyargılı olma eğiliminde artış ve kontrol etme ihtiyacında artış olarak gruplanabilir.


Travmanın Kalıcı Etkileri

Travmatize olan kişilerde sıklıkla görülen bozukluklar şunlardır:

- Madde kötüye kullanımı ve bağımlılığı

- Kişilik bozuklukları (özellikle Sınır Kişilik Bozukluğu [Borderline Personality Disorder]).

- Depresyon

- Kaygı bozuklukları (bu gruba Travma Sonrası Stres Bozukluğu [TSSB] da dahildir)

- Disosyatif bozukluklar

- Yeme bozuklukları