|
Psikomer » Bölümler » Çocuk Oyun ve Oyuncak |
||||||
|
|
Çocuk Oyun ve Oyuncak
OYUNUN ÇOCUK GELİŞİMİNE ETKİSİ Çocuklar niçin oyun oynar hiç düşündünüz mü? Yapacak başka işleri olmadığı için mi? Yoksa ayak altında dolanıp anne-babalarını lüzumsuz yere meşgul etmemek için mi? Elbette hayır! Oyun çocuk için gerçek bir ihtiyaçtır ve onun bedensel, psikolojik, sosyal ve zihinsel gelişimi açısından çok önemlidir.Oyun oynamak çocukluk çağına özgü psikolojik, fizyolojik ve sosyal içerikli bir olgudur. Genellikle kendiliğinden doğan, içten, hür iradeye dayalı olarak ortaya çıkan oyun süreci çocuklar için neredeyse hayatî önem arz edecek kadar kıymetlidir. Fiziksel Gelişime Olan Etkileri Hareketli oyunlar sırasında çocuğun çeşitli kasları (büyük-küçük) kasılma ve uzamalarla çalışma halindedir. Kalp atışı, kan dolaşım hızı ve solunum normalin üstünde çıkar. Bunun sonucu olarak sıklaşan ve derinleşen solunum sayesinde kana havadan bol oksijen gider. Ayrıca kan dolaşımının normalden hızlı olması, dokulara daha çok besin taşınmasına yardımcı olur. Denge oyunları, toplarla çalışmalar ve buna benzer oyunlar çocuğu dış çevreye karşı acemi olmaktan kurtarır. Psikomotor Gelişime Olan Etkileri Bazı çocuklar en kolay hareket ve oyunlardan yapamayacağını düşünerek ürker, çekinir.Bu doğrultuda psikomotor gelişiminde etkili olacak bir takım oyunlar vardır. Örneğin; yürüme, koşma çocuklar için kolay hareketlerdir. Ancak geri geri yürümeye her çocuk cesaret edemeyebilir. Oyun yolu ile çocuğun iradesi güçlendirilirse, korku kendiliğinden ortadan kalkacaktır. Oyunun verdiği neşe, yenme, başarı gibi olumlu duygular çocuğun isteğini arttıracak ve iradesini güçlendirecektir. Duygusal Gelişime Olan Etkileri Çocuk canlı ve hareketli bir varlıktır. Onun yaşantısında bir de iç dünyası vardır. Amaç; çocuğun iç dünyasına girebilmek, onun duygularını tanıyabilmek ve onu olumlu davranış ve duygulara yönlendirmektir. Bunun için eğitsel oyunlar oldukça etkilidir. Çocuğun görev duygusunu uyandırmak, sorumluluk duygusu kazandırmak, sosyal becerileri, kavramları, duyguları ve daha birçok şeyi oyun yolu ile kazandırmak en etkili yöntemdir. Sosyal Gelişime Olan Etkileri 3-6 yaş çocuklarının bilinci, kendilerine göre yargıları henüz olgunlaşmamıştır. Bu nedenle toplum kurallarının çocuk tarafından benimsenmesinde oyun oldukça etkilidir. Örneğin; evcilik oyunu iyi bir örnektir. Bu oyunda çocuklar arasında rol paylaşımı yapılır, herkes aldığı role göre davranır (anne, baba, çocuk,...). Böylece çocuklar ufak bir toplumsal yaşantı içine girerler ve karşılıklı ilişkilerin neler olduğunu, anne-babalarını taklit ederek, oyunda yaşayarak öğrenirler. Zihin ve Dil Gelişimine Olan Etkileri Çocuğun zihin ve dil gelişimini olumlu yönlerde etkileyen, düşünce ve hayal gücünü arttıran oyunlara başvurulmalı ve uygulanmalıdır. Gördüğünü tanıyabilme, belleğinde tutabilme, gördüğü resimleri anlatabilme, okunan kısa masalları dinleme ve sorulan basit soruları yanıtlama, izlediği çizgi filmleri anlatma, sayı sayma, renkleri tanıma, kavramları nesneler yardımıyla öğrenme gibi beceriler oyunlarla birlikte uygulandığında çocuğun öğrenmesi kolaylaşır. ANNE BABALAR HAYDİ OYUNA… (3 yaş oyunları) Resimleri Anlatıyorum Çocuğun yaşına uygun hikâye kitaplarını alıp resimlerini göstererek anlatması için onu cesaretlendirelim. Çocukla birlikte oturduktan sonra çocuğa ilk sayfaları kendimiz anlatarak örnek olalım. Resimlerle ilgili neden-sonuç ilişkisini kavrayabilmesi için çocuğa “Sence neden böyle olmuştur, kurt kırmızı başlıklı kızı neden yemiş olabilir, sence ne yapmalıydı, sen olsaydın ne yapardın?” cinsinden sorular sorabiliriz. Bu etkinlik çocuk dil gelişimini desteklerken onun neden-sonuç ilişkilerini kurabilmesini ve problem çözme becerisini de geliştirir. Hafıza Oyunu Oyun sepetini boşaltın ve içine üç oyuncak koyun sonra sepetin üstünü kapatarak içinde hangi oyuncakların olduğunu sorun. Zamanla oyuncak sayısını çoğaltarak oyuna devam edin.Bu etkinlik çocuğun hafızasını, dolayısıyla zihin gelişimini destekleyecektir. Yönlendirme Kâğıt kaleminizi alıp bir ev ya da masa resmi çizin. Şimdi de çizdiğiniz objenin altına bir şekil ya da işaret çizin ve çocuğunuza sorun, “İşaret evin(ya da masanın) neresinde?” Sırayla yanlara ve üste de işaretler koyarak çocuğa tekrar tekrar işaretin nerede olduğunu sorun. Etkinliğin temelinde çocuğa altında, üstünde, yanında, büyük, küçük, içeride, dışarıda… gibi kavramları öğretmek ve güncel hayatında kullanmasını sağlamak yatıyor. Çocuğun dikkatini yüksek tutarak etkinliğe büyük, küçük işaretleri çizerek devam edin. Bilmeceler Size yazdığım ya da hafızanızda olan bilmecelerden sorarak eğlenceli vakit geçirirken, zihin ve dil gelişimini de destekleyebilirsiniz. ANNE BABALAR HAYDİ OYUNA… (4 yaş oyunları) Açıl Kilidim Açıl Çocukla beraber oturun. Ellerinizi üst üste koyun, en üstteki elin sahibi başparmağıyla alttaki eli uyarıp aşağıda ki soruları sorsun, alttaki elin sahibi cevaplasın. Soru cevaplar bittikten sonra birbirinizi gıdıklayın. Hani bunun kilidi? Kuyuya düştü. Kuyu ne oldu? İnek içti. İnek ne oldu? Dağa kaçtı? Dağ ne oldu? Yandı bitti, kül oldu? Sandalye Kapmaca Tüm aile bireyleriyle severek oynayacağınız bir oyun. Sevdiğimiz bir müziği açıyoruz ve ortaya kişi sayısından bir eksik sandalye koyuyoruz. Müzik kapanınca sandalyelere oturmayan yanıyor ve oyundan çıkıyor, oyundan çıkanın ardından bir adet sandalye çıkartılıyor ve oyun son bir kişi kalana kadar devam ediyor.Bu oyunu değişik versiyonlarla oynayabilirsiniz. Çocuğunuzla beraber renkli kartonlara geometrik şekiller çizin ve bunları kesin. Kestiğiniz geometrik şekilleri yere koyun. Müziği başlatın. Müzik kapanınca dışardan biri geometrik şekillerden birinin adını söyler ve oyuncular o şeklin üstünde toplanırlar. Yanılanlar oyundan çıkar. Aynı şekilde sayılarla da olabilir. Bu oyun hem çocuğun renk, sayı, şekil, kavramını oyun yoluyla kazanmasını sağlayacak, hem hafızada tutma gibi zihinsel işlevlerini destekleyecek hem de eğlenerek kaliteli zaman geçirmenizi sağlayacak. Mutfak Etkinliği Çocuğunuzun sizinle birlikte mutfakta vakit geçirmesine izin verin. Siz köfte yaparken oda yoğursun, çorba yaparken karıştırsın, pilav yaparken pirincin tuzunu döksün, sizinle birlikte yemek yapsın. Bakalım buna izin verdikten sonra yemek yememe sorununda bir azalma dikkatinizi çekecek mi?Çocuğun mutfakla ilgili merakının giderilmesi onun ufkunu genişletir, sebze meyvelerin ilk hallerini görmesini, tanımasını, kavramasını kolaylaştırır. El ve zihin becerilerini geliştirir, birlikte yemek yapmanız yeme probleminin birazda olsa çözülmesine yardımcı olur. ANNE BABALAR HAYDİ OYUNA… (5 yaş oyunları) Sek Sek Sekme Çocukla karşılıklı ayakta durun ve birbirinize sırayla sayılar söyleyin. Herkes karşısındaki kişinin söylediği sayı kadar tek ayak üzerinde zıplar. Beş yaş çocuğunun merdivenleri ayak değiştirerek çıkması, tek ayaküstünde ve zıplayarak yürüyebilmesi gerekir. Hem bu motor becerilerini desteklemek hem de eğlenceli vakit geçirmek için oldukça zevkli bir oyundur. Çocuk size yorulmamanız için yüksek rakamlar vermeyecek, bu da onun empati geliştirmesine yardımcı olacaktır. Nesne Bulmaca Odanın içerisinden bir eşya seçin ve ne olduğunu çocuğa söylemeyin. Çocuk odanın içinde “ne olduğuna dair” tahmin yürütmeye ve gezinmeye başlar. Seçtiğimiz eşyaya yaklaşırsa yüksek sesle “zzzzz” uzaklaşırsa düşük sesle “zzzzz” sesi çıkartarak onu uyarın.Aynı oyun odada dolaşmadan sadece sorular sorarak da oynanabilir. Ebe “ne renk, boyu ne kadar, kırılgan mı, sesi çıkar mı?” gibi soru sorar, seçen kişi yanıtlar. Yakınlarımı Tanı Bul Çocuğun da tanıdığı arkadaşlarınızdan ya da akrabalarınızdan birini, ismini söylemeden, dış görünüşü ve belirgin huylarıyla çocuğa tasvir edin ve onun kim olduğunu bulmasını sağlayın. “Mavi gözlü, kahve renkli saçlı, ara sıra gözlük takar, bayan, sinirlendiği zaman burnu kızarır, kahve içmeyi sever…” gibi renk, cinsiyet, huy özellikleri gibi kavramları ön plana çıkartarak anlatmaya çalışın. Bu tarz düşünce oyunları çocukların problem çözme yetisini, gruplama, sınıflama, analiz etme gibi zihinsel becerisini geliştirir. Duygu Kontrolü Havaya küçük bir top atılır. Top yere düşünceye kadar herkes kahkahayla güler. Top yere değdiği zaman gülme birden kesilir. Susmayan, gülmeye devam eden ya da oyun sırasında gülmeyen kişi cezalı sayılıp oyundan çıkarılır. Bu oyun çocuğun duygularını kontrol edebilmesine, yönerge izleyebilmesine, eğlenceli vakit geçirmesine yardımcı olur. ANNE BABALAR HAYDİ OYUNA… (6 yaş oyunları) Zıpçıktı Çiçek Açtı Genelde çocukların sevdiği bir oyundur ve büyük ihtimalle sizin çocuğunuzda sever. Dışarıda beklemek zorunda kaldığınız durumlarda çocuğun sıkılmaması için de rahatlıkla oynayabilir, bekleme sürecini eğlenceli bir etkinlikle geçirebilirsiniz.Halka halinde çömelin. Biriniz oturanlara yönerge verin. “Zıpçıktı çiçek açtı” deyince hızla ayağı kalkılır, kollar yana açılır, yine çömelinir. Bunun terside komut olarak verilir. “Zıpçıktı çiçek açmadı” denir. Bu durumda da oyuncular çömelmiş durumlarını bozmaz. Yanlış yapan oyuncu oyundan çıkar. Komutları hızlı ve şaşırtıcı verebilirsiniz. Bu Nedir? Çocuğun gözlerini bir bezle bağlıyoruz ve eline bir nesne veriyoruz. Çocuk nesneye dokunarak soru sormadan bu nesnenin ne olduğunu anlamaya çalışır. Bilmezse tekrar ebe seçilir ve gözleri bağlanır, bilirse göz bağlama sırası size geçer. Bu oyunun değişik versiyonunu kalabalık ortamda da oynayabilirsiniz. Gözleri bağlanan kişi bu kez bir nesneyi değil bir kişiyi dokunarak tanımaya çalışır. Dikkat ve algıya yönelik olan bu oyun, çocuğun zihinsel işlevlerini canlandırmaya yardımcı olacaktır. Masal Tamamlama Masallar, hikâyeler çocukların ilgisini çeker, dolayısıyla masalı köprü yaparak onları iç dünyalarına girebilir, vermek istediğimiz mesajları bir hikâye uydurarak verebiliriz. Bu etkinliğimizi evde, yolda, her yerde uygulayabiliriz. Biriniz bir hikâye anlatmaya başlayın, bir süre sonra kesin ve diğerleriniz kaldığınız yerden devam etsin. Bakalım başlangıç nerede, son nerede kalacak. Kulaktan Kulağa Bir kelime seçin ve bu kelimeyi yanınızdakinin kulağına yavaşça sadece bir kere fısıldayın. Bu kelimeyi herkes nasıl anladıysa yanındakine aktararak, sıra son kişiye gelsin. En sondaki kişi kelimeyi sesli olarak söylesin. Duyduğunuz kelime sizin söylediğiniz kelime mi? Aynı kelime dolaştıysa sorun yok ama aksi durumda bu yeni kelimenin nasıl üretildiği hepimizin dikkatini çekecek ve birbirinizi sorgulayacaksınız. Oyunu oynarken çok bildik sıradan kelimelerden ziyade çocuğun yeni öğrendiği kelimeleri kullanmaya gayret gösterirseniz dikkatinin yanı sıra kelime haznesinin de gelişmesine yardımcı olursunuz. YAŞLAR GÖRE OYUNCAKLAR NELER ALMALIYIM? (1 yaş) NELER ALMALIYIM? (2 yaş) NELER ALMALIYIM? (3 yaş) NELER ALMALIYIM? (4 yaş) NELER ALMALIYIM? (5 yaş) NELER ALMALIYIM? (6 yaş)
|
|||||
|
||||||
